Mediator wspiera rozmowę
Mediacja cywilna jest dobrowolna. Może opierać się na umowie albo na skierowaniu przez sąd. Mediator powinien zachować bezstronność i wspierać strony w poszukiwaniu porozumienia. Nie wydaje wyroku i nie zastępuje osoby, która doradza jednej stronie, jak chronić jej interesy.
Zgodnie z art. 183³a k.p.c. mediator może pomagać w formułowaniu propozycji, a na zgodny wniosek stron także wskazywać niewiążące sposoby rozwiązania sporu. Nie oznacza to obowiązku zaakceptowania proponowanego wariantu. Przed rozmową warto ustalić, jaki problem ma obejmować mediacja i jakie kwestie pozostają poza jej zakresem.
Przygotuj potrzeby i możliwe warianty
Oddziel stanowisko wyjściowe od rzeczywistego celu. Żądanie natychmiastowej zapłaty może wiązać się z potrzebą odzyskania płynności, zamknięcia rozliczeń lub uzyskania pewności co do terminów. Przygotuj dokumenty potrzebne do rozmowy, lecz nie zakładaj, że mediacja będzie po prostu krótszą rozprawą dowodową.
Przykład organizacyjny: spór dotyczy niezapłaconego wynagrodzenia za prace i zarzutu ich niepełnego wykonania. Strony mogą potrzebować zestawienia zakresu prac, wykonanych płatności, kosztu poprawek oraz możliwych terminów. Porównanie wariantów pomaga rozmowie, ale samo nie przesądza, czy konkretne ustępstwo jest korzystne. Zakres ugody trzeba rozumieć przed jej podpisaniem.
Poufność ma określone znaczenie
Artykuł 183⁴ k.p.c. stanowi, że postępowanie mediacyjne nie jest jawne, i reguluje obowiązek zachowania tajemnicy. Kodeks określa też bezskuteczność powoływania się przed sądem lub sądem polubownym na propozycje ugodowe, wzajemne ustępstwa i inne oświadczenia składane w mediacji. Nie należy upraszczać tych zasad do obietnicy, że wszystko związane ze sporem stanie się niedostępne dla sądu.
Materiały powstałe wcześniej, korespondencja poza mediacją i wypowiedzi składane podczas jej prowadzenia mogą mieć różny status. Jeżeli chcesz ujawnić dokument lub posłużyć się nim później, ustal jego pochodzenie i właściwe reguły. Przygotowując rozmowę, oddziel osobistą notatkę negocjacyjną od materiału przeznaczonego do wspólnego udostępnienia.
Ugoda powinna być zrozumiała i wykonalna
Przed podpisaniem sprawdź, kto ma wykonać obowiązek, co dokładnie ma zrobić, kiedy i w jaki sposób. Zwróć uwagę na zakres rozliczenia: czy ugoda zamyka cały spór, czy tylko jego część. Sformułowania takie jak „zapłata wkrótce” lub „wykonanie odpowiednich prac” pozostawiają pytania, które warto wyjaśnić przed zakończeniem rozmów.
Ugoda zawarta przed mediatorem po zatwierdzeniu przez sąd uzyskuje moc prawną ugody sądowej. Sposób zatwierdzenia zależy między innymi od tego, czy podlega wykonaniu w drodze egzekucji. Sąd może odmówić zatwierdzenia na przesłankach z art. 183¹⁴ k.p.c., w tym przy sprzeczności z prawem, niezrozumiałości lub wewnętrznych sprzecznościach. Sam podpis pod dowolnym tekstem nie gwarantuje więc oczekiwanego skutku. Osobno trzeba ustalić koszty mediacji i relację podejmowanych czynności do toczącej się sprawy.
Lista przed kolejnym krokiem
- Ustal przedmiot mediacji i rolę jej uczestników.
- Przygotuj potrzeby, dokumenty i warianty porozumienia.
- Oddziel notatki negocjacyjne od materiałów do wspólnego udostępnienia.
- Sprawdź kwoty, terminy, sposób wykonania oraz zakres rozliczenia w ugodzie.
- Ustal koszty i zasady ewentualnego zatwierdzenia ugody przez sąd.
Źródła i dalsza weryfikacja
- Kodeks postępowania cywilnego — art. 183¹–183¹⁵https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/468/text/U/D20260468Lj.pdf
- Ministerstwo Sprawiedliwości — postępowanie mediacyjne w sprawach cywilnychhttps://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/postepowanie-mediacyjne-w-sprawach-cywilnych
Źródła sprawdzono 25 października 2026. Przed czynnością sprawdź aktualne wymagania w instytucji prowadzącej sprawę. Listy przygotowania są wskazówkami organizacyjnymi redakcji, a nie zamkniętym katalogiem wymagań prawnych.