Nieuczciwej klauzuli nie można dowolnie zastąpić ogólnymi zasadami prawa cywilnego, aby utrzymać umowę. Znaczenie ma także świadoma decyzja konsumenta.
Pytanie polskiego sądu
Sprawa dotyczyła kredytu hipotecznego wyrażonego w złotych i indeksowanego do franka szwajcarskiego. Kredytobiorcy kwestionowali mechanizm przeliczania oparty na kursach banku. Sąd Okręgowy w Warszawie zapytał TSUE o skutki usunięcia nieuczciwych warunków: czy można uzupełnić powstałą lukę i czy umowa może nadal obowiązywać. Było to postępowanie prejudycjalne, w którym Trybunał wyjaśnia prawo Unii, a sąd krajowy stosuje tę wykładnię do sporu i rozstrzyga żądania stron.
Najważniejsze rozróżnienie
TSUE uznał, że luk wynikających z usunięcia nieuczciwych postanowień nie można wypełniać wyłącznie ogólnymi przepisami odsyłającymi do słuszności lub ustalonych zwyczajów. Odróżnił je od przepisów dyspozytywnych. Dyrektywa 93/13 nie wyklucza ustalenia przez sąd krajowy, że po usunięciu klauzul umowa nie może dalej obowiązywać, gdy zmieniłby się charakter jej głównego przedmiotu. Nie oznacza to jednak orzeczenia nieważności wszystkich podobnie nazwanych produktów kredytowych. Punktem wyjścia pozostają konkretne postanowienia oraz skutki ich pominięcia.
Decyzja konsumenta i granice wyroku
Ocena niekorzystnych następstw upadku umowy ma uwzględniać sytuację istniejącą lub przewidywalną w chwili sporu i wolę konsumenta. Sąd nie może utrzymać nieuczciwego postanowienia jedynie dlatego, że uważa taki rezultat za korzystniejszy, gdy konsument nie wyraża na to zgody. Wyrok nie ustala indywidualnego rozliczenia, wysokości odsetek ani wyniku konkretnego polskiego procesu. Zagadnienia te trzeba oddzielić od pytania o samą skuteczność postanowienia. W aktualnej analizie nie wystarczy powołać datę 2019 r.; potrzebne jest także późniejsze orzecznictwo dotyczące rozpatrywanego problemu.
Dokumenty i pytania do uporządkowania
Zbierz umowę, regulamin z daty jej zawarcia, aneksy, formularze informacyjne oraz historię wypłaty i spłat. Zaznacz dokładne paragrafy, które budzą zastrzeżenia, i odróżnij ich pierwotne brzmienie od zmian wprowadzonych później. Nie oceniaj umowy wyłącznie na podstawie jej tytułu ani skróconej informacji w aplikacji bankowej.
Warto przygotować osobne pytania o ocenę klauzuli, możliwość dalszego wykonywania umowy, rozliczenie świadczeń i koszty postępowania. Do porównania wariantów używaj tej samej daty salda i tego samego zestawu wpłat. Jeśli opracowanie lub oferta powołuje Dziubak jako gwarancję wyniku, sprawdź, czy pokazuje związek między tezami wyroku a rzeczywistym brzmieniem Twojej umowy. Sam numer sprawy nie zastępuje tego porównania.
Źródło orzeczenia
Omówienie opublikowano 25 października 2026. Zapoznaj się z pełnym tekstem i późniejszym orzecznictwem przed wykorzystaniem argumentu.